Merkez Bankası Dijital Parası

[ 08.09.2021 ilk versiyon ]

Öncelikle okurun neden De-Fi derslerine merkez bankası dijital parasını koyduğumu düşünmesi gereklidir ? Düşünün ! Cevap yazının sonunda

Merkez Bankası Dijital Parası üzerine uzun zamandır okumalar yapıyorum. Bu sayfa üzerinde bildiklerimi paylaşmaya çalışacağım.

Bu işe kafa yoruyorsanız şu 4 kişiyi takip etmelisiniz. @Jonas_Gross @RaphAuer @jp_koning @Kiffmeister

İzlemeniz gereken web siteleri ise  https://cbdctracker.org ve https://www.bis.org/about/bisih/topics/cbdc.htm dir.

Paranın Halleri !

Paranın 3 hali vardır.

-Devlet tarafından yaratılan Nakit (Kağıt ve madeni ) para,

-Bankalar tarafından yaratılan Mevduatlar,

Kaynak:Türkiye için TCMB Para ve Banka İstatistikleri https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/DataGroupLink/5/bie_prarz/tr
(Erişim Tarihi: 08.09.2021)

Ağustos 2021 itibariyle nakit para miktarı 205 milyar Tl iken, bu miktara mevduatları da eklediğimizde bulduğumuz tutar 3 trilyon 829 milyar Tl olmaktadır. Basitçe, şu an devletçe yaratılan Nakit para 205 milyar Tl iken, bankalarca yaratılan para 3 trilyon 604 milyar Tl‘dir.

Nakit para toplam para arzının yaklaşık %5 iken, bankalarca yaratılan para toplam para arzının yaklaşık %95 dir.

CBDC (Merkez Bankası Dijital Parası) ‘nin hedefi nakit para olarak gösterdiğimiz parayı ortadan kaldırıp yerine dijital parayı koymaktır. Bu kadar! rahatladınız mı ????

Kaynak: . CBDCs: an opportunity for the monetary system(2020), sayfa:72

Nakit para doğrudan Merkez bankasının yükümlülüğüdür.  Mevduatlar ise bankaların yükümlülüğüdür.  CBDC, nakit parasının yerine geçecekse, CBDC de doğrudan Merkez bankasının yükümlülüğü olacaktır. (Rezervler ise, Merkez Bankasının, bankalara olan yükümlülüğüdür.)

CBDC’nin olmadığı sistemde bankalar arasında müşterilerin para hareketleri mevduatlar üzerinden rezervleri kullanarak ilerler.

Kaynak: . CBDCs: an opportunity for the monetary system(2020), sayfa:76

Bu örnekte, tüketicinin Y bankasında satıcının ise X bankasında hesabı vardır. Tüketici 100 liralık malı satıcıdan aldığında;

Y Bankası bilançosunda varlıklarda rezervler 100 lira ve yükümlülüklerde müşterinin mevduatı 100 lira azalacaktır. Aynı anda Merkez Bankası bilançosunda Y bankasının rezervleri 100 Tl azalacaktır.

X Bankası bilançosunda varlıklarda rezervler 100 lira ve yükümlülüklerde satıcının mevduatı 100 lira artacaktır. Aynı anda Merkez Bankası bilançosunda X bankasının rezervleri 100 Tl artacaktır.

Kaynak: . CBDCs: an opportunity for the monetary system(2020), sayfa:78

İşte ilk tartışma buradan doğmaktadır.

Direkt CBDC görüşü; her vatandaşın Merkez Bankasında hesabı olsun tüm işler burada olsun derken;

Aracı(Intermediated) CBDC görüşü; yukarıda anlattığımız rezerv sistemi gibi CBDC’lerin mutabakatı, bankaların Merkez Bankasındaki CBDC hesapları üzerinden devam etsin derken,

Hibrit CBDC görüşü; Bu iki görüşün arasında bankaların mutabakata karışmadan ve Merkez Bankasında bir CBDC hesabı açmadan sadece CBDC işlemlerini kendi üzerlerinden sürdürmelerini savunmaktadır.

Hesap Bazlı mı Token Bazlı mı olsun ?

İkinci tartışma konusu budur. Bu varlık, merkez bankası hesapları üzerinde yaratılıp yine hesaplar üzerinde mi hareket etsin yoksa merkez bankası tarafından tek hesapta token olarak yaratılıp bankanın kurduğu chain üzerinde özgürce mi hareket etsin. Bu konu aslında fazla tartışıl madı. Bankaların çoğu  hesap bazlı olsun kafamız ağrımasın dedi.

Singapur’un yürüttüğü CBDC projesi ise bu konuda ufuk açıcı, hesap bazlı ile token bazlı CBDC’nin karışımı oluyor. De-Fi ekibi, dikkat kesil.

Kaynak: Ubin project, https://www.mas.gov.sg/-/media/MAS/ProjectUbin/Project-Ubin–SGD-on-Distributed-Ledger.pdf, Sayfa:19

1- Banka müşterileri kullanmak istedikleri CBDC için mevduatlarıyla ödeme yapıyorlar. Bu şekilde bankanın kurduğu blockchainde CBDC yaratılıyor.

2- CBDC alındıktan sonra bankanın kurduğu blockchain evrenine girip özgürce para transferi yapıyorlar.

3- Mevduata geri dönmek istediklerinde ise CBDC’yi sisteme geri verip mevduatlarını alıyorlar. Bu şekilde bankanın kurduğu blockchainde CBDC yakılıyor.

.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz