KKM Stokunda Büyük Düşüş ve Güven Artışı

Ağustos 2023’te 3 trilyon 400 milyar lira olan KKM stoku bugün 600 milyar lira seviyesinin altına indi. Bu düşüş, Türk lirasına olan güvenin yeniden tesis edildiğinin ve uygulanan ekonomi politikalarının başarılı olduğunun kesin bir işareti olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre bu süreç, enflasyonda düşüş hedefiyle de uyumlu şekilde ilerliyor. KKM’nin toplam mevduat içindeki payı yüzde 26’dan yüzde 2,6’lara kadar düştü. Beklentiler bu payın daha da azalması ve hesapların yıl sonuna kadar tamamen sıfırlanması yönünde. Bu radikal düşüş, piyasalardaki belirsizliğin azaldığını ve yatırımcıların risk algısının değiştiğini açıkça gösteriyor.

Ankara Medipol Üniversitesi Öğretim Üyesi Harun Türker, TRT Haber’e konuya ilişkin değerlendirmesinde şunları kaydetti; “Kur korumalı mevduat bir makro ihtiyati önlem olarak kullanılmaya başladı. 2022 Ağustos ayında maksimuma ulaşan mevduat bakiyesi, 2023 yılının ikinci yarısından itibaren ise kesinlikle azalmaya başladı. Yaklaşık 2 yıldır da bu bakiyenin azalış eğiliminde olduğu güçlü bir trend var. KKM’nin azalması aslında Türk lirasına olan güveni gösteriyor, dezenflasyon sürecine yeni uygulanan para politikası bileşimine güveni gösteriyor. Türk lirasına güven arttıkça da kur korumalı mevduat bakiyesinin azaldığını görüyoruz.” Bu durum, Merkez Bankası’nın yıl başında dile getirdiği KKM’nin bu yıl içerisinde sonlanabileceği hedefini de destekliyor. Sürecin hızlanmasıyla kur korumalı mevduat bakiyesinin sıfırlanmasını kesinlikle görebiliriz.

Makroekonomik İstikrar ve Gelecek Beklentileri

KKM’den çıkış süreci, Türkiye ekonomisinde makroekonomik istikrarın sağlanması yolunda atılan en önemli adımlardan biridir. Bu uygulama, başlangıçta döviz kurundaki oynaklığı dengelemek ve yerleşiklerin Türk lirasına olan güvenini korumak amacıyla hayata geçirilmişti. Ancak, uzun vadede bütçe üzerinde bir yük oluşturma ve piyasa mekanizmalarını bozma riski taşıdığı kesinlikle biliniyordu. Ekonomi yönetiminin kararlı adımları ve uyguladığı sıkı para politikaları sayesinde, bu bağımlılıktan kurtulma süreci hızlandı.

KKM’nin tamamen ortadan kalkması, Merkez Bankası’nın faiz politikalarını daha etkin kullanmasına olanak tanıyacak ve finansal piyasalardaki öngörülebilirliği artıracaktır. Ayrıca, Hazine’nin üzerindeki potansiyel yükün kalkması, mali disiplin açısından da olumlu bir gelişmedir. Bu süreç, uluslararası yatırımcılar nezdinde Türkiye ekonomisine olan güveni de artıracaktır. Yıl sonuna kadar KKM’nin tamamen sıfırlanması hedefi, enflasyonla mücadeledeki kararlılığın ve Türk lirasına dönüş stratejisinin başarıyla tamamlanacağının güçlü bir işaretidir. Bu, Türkiye’nin ekonomik geleceği için umut veren, istikrarlı ve sürdürülebilir bir büyüme yolculuğunun kapılarını açacaktır.

KKM Bakiyelerindeki Düşüşün Nedenleri

KKM bakiyelerindeki gerilemenin başlıca nedenleri arasında şunlar sayılabilir:

• Faiz Düşüşleri: Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadele amacıyla uyguladığı sıkı para politikası ve faiz artışları, KKM’lerin cazibesini azalttı. Yüksek faiz dönemlerinde KKM’ler, yatırımcılar için daha cazip bir seçenekken, faizlerin düşmesiyle birlikte alternatif yatırım araçları daha çekici hale geldi.
• Döviz Kuru İstikrarı: Döviz kurunun bir süredir nispeten istikrarlı seyretmesi, yatırımcıların döviz korumasına yönelik ihtiyacını azalttı. Bu durum da KKM’lerden para çekilmesine neden oldu.
• Enflasyon Beklentileri: Yüksek enflasyon beklentileri, yatırımcıların alım gücünü erittiği için KKM’lere olan ilgiyi azalttı.
• Alternatif Yatırım Araçları: Kripto paralar, altın gibi alternatif yatırım araçlarının popülerleşmesi, yatırımcıların portföylerini çeşitlendirmelerine olanak tanıyarak KKM’lerden para çekmelerine neden oldu.

KKM Bakiyelerindeki Düşüşün Etkileri

KKM bakiyelerindeki düşüşün Türk ekonomisi ve finans piyasaları üzerindeki etkileri şu şekilde özetlenebilir:

• Döviz Kurlarında Dalgalanma Riski: KKM’lerin azalması, döviz kurlarında yeniden dalgalanmalara yol açabilir. Özellikle küresel piyasalardaki gelişmeler ve iç talepteki değişimler, döviz kurunda oynaklığa neden olabilir.
• Enflasyon Üzerindeki Baskı: KKM’lerin azalması, döviz kurlarında yaşanabilecek artışlar yoluyla enflasyon üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturabilir.
• Bankacılık Sektöründe Daralma: KKM’ler, bankaların varlık kalitesini etkileyen önemli bir kalemdir. Bakiyelerdeki düşüş, bankaların karlılıklarını olumsuz etkileyebilir.
• Yatırımcı Güveni: KKM’lerdeki gerileme, yabancı yatırımcıların Türkiye ekonomisine olan güvenini azaltabilir ve sermaye çıkışlarına neden olabilir.

KKM bakiyelerindeki düşüş, Türk ekonomisi için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Bu durum, hükümetin ve Merkez Bankası’nın yeni ekonomik politikalar geliştirmesi ve piyasaları istikrara kavuşturmak için adımlar atması gerektiğini gösteriyor. Özellikle enflasyonla mücadele, döviz kuru istikrarını sağlamak ve yatırım ortamını iyileştirmek gibi konulara odaklanılması gerekiyor.

Rezervlerde Tarihi Yükseliş

Son bir ayda swap hariç net rezervlerde 71,5 milyar dolarlık artış kaydedilmesi, Türkiye ekonomisinin direncini ve dış şoklara karşı dayanıklılığını açıkça gösteriyor. Bu artışta dış kaynak girişinin yanı sıra ters dolarizasyon da önemli bir rol oynadı.

KKM’de Düşüş, Mevduat Yapısında Değişim

Kur Korumalı Mevduat (KKM) stokunun 2023 yılı Ağustos ayına kıyasla %38,4 azalarak 1,3 trilyon TL düşmesi, vatandaşların döviz kur riskine karşı korunma ihtiyacının azaldığını gösteriyor. Aynı dönemde TL mevduatların toplam mevduatlardaki payı 16,8 puan artarken, KKM’nin payı 12,9 puan ve yabancı para mevduatların payı ise 3,8 puan azaldı. Bu durum, Türk Lirasına olan güvenin arttığını ve yatırımcıların milli paraya yöneldiğini açıkça ortaya koyuyor.

Makro Finansal İstikrar Temel Taş

Bakan Şimşek, güçlü makro finansal istikrarın kalıcı fiyat istikrarı hedeflerine ulaşmada kritik önem taşıdığını vurguladı. Bu sayede enflasyonun kontrol altına alınması ve fiyat istikrarının sağlanması mümkün olacak. Bu durum da hem vatandaşların refah seviyesini yükseltecek hem de yatırımları teşvik edecek.

Sonuç

Sonuç olarak, Türkiye ekonomisi güçlü bir makro finansal istikrara sahip ve bu durum kalıcı fiyat istikrarı hedeflerine ulaşmada önemli bir araç olarak görülüyor. Bakan Şimşek’in de altını çizdiği gibi, bu sayede enflasyon kontrol altına alınacak, vatandaş refahı artacak ve yatırımlar teşvik edilecek.

KKM uygulamasının ilk aylarında, uygulamaya olan ilgi oldukça yüksekti. Ancak, son haftalarda KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışlar, uygulamaya olan güvenin azalmaya başladığını gösteriyor.

Çıkışlar Devam Ediyor

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 12 Ocak ile biten haftada KKM hesaplarından 47,5 milyar liralık çıkış yaşandı. Bu çıkışla birlikte, KKM hesaplarının toplam tutarı 2 trilyon 529 milyar liraya geriledi.

KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışlar, uygulamanın ilk aylarındaki hareketliliği yakalayamamasına neden oldu. KKM hesaplarının toplam tutarı, 20 Aralık 2021 tarihinde 1 trilyon 700 milyar liradan, 12 Ocak 2023 tarihinde 2 trilyon 576,5 milyar liraya yükselmişti.

Çıkışların Nedenleri

KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışların nedenleri arasında, döviz kurlarındaki yükselişin devam etmesi, KKM’nin sağladığı getirinin döviz kurundaki artışa paralel olarak azalması ve KKM’nin gerçek bir kur koruması sağlamadığına dair artan şikayetler yer alıyor.

Döviz kurlarındaki yükseliş, KKM hesaplarından çıkışların en önemli nedenlerinden biri. KKM hesapları, döviz kurlarındaki 10 puanlık bir yükselişe karşı TL’yi koruma garantisi veriyor. Ancak, döviz kurlarındaki yükseliş 10 puanın üzerinde olduğunda, KKM hesaplarından çıkışlar artıyor.

KKM’nin sağladığı getirinin döviz kurundaki artışa paralel olarak azalması da KKM hesaplarından çıkışların bir diğer nedeni. KKM hesapları, döviz kurlarındaki 10 puanlık bir yükselişe karşı TL’yi koruma garantisi veriyor. Ancak, döviz kurlarındaki yükseliş arttıkça, KKM hesaplarından elde edilen faiz geliri de azalıyor. Bu durum, KKM hesaplarının cazipliğini azaltıyor.

Son olarak, KKM’nin gerçek bir kur koruması sağlamadığına dair artan şikayetler de KKM hesaplarından çıkışları tetikliyor. KKM hesapları, döviz kurlarındaki 10 puanlık bir yükselişe karşı TL’yi koruma garantisi veriyor. Ancak, bazı uzmanlar, bu garantinin gerçekçi olmadığını ve KKM hesaplarının döviz kurlarındaki yükselişe karşı tam bir koruma sağlamadığını savunuyor.

KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışların, Türk ekonomisine olumsuz etkileri olabilir. KKM hesaplarından çıkışlar, TL’ye olan güveni azaltabilir ve döviz kurlarındaki yükselişi tetikleyebilir. Bu durum, enflasyonu artırabilir ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.

KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışlar, bankaların bilançolarını da olumsuz etkileyebilir. KKM hesapları, bankaların en likit varlıklarından biridir. Bu nedenle, KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışlar, bankaların likidite ihtiyacını artırabilir.

KKM hesaplarından gerçekleşen çıkışlar, uygulamaya olan güvenin azalmaya başladığını gösteriyor. Bu durum, Türk ekonomisi için olumsuz bir gelişme olarak değerlendirilebilir.

KKM hesaplarından çıkışların önüne geçmek için, döviz kurlarındaki yükselişi kontrol altına almak ve KKM’nin sağladığı getiriyi artırmak gibi adımlar atılması gerekiyor.

Şimşek, Marakeş’te Atlantic Council söyleşisinde konuşan Şimşek para politikasında düzeltme sürecinde olunduğunu söyledi.

Şimşek, beklenen enflasyona göre bakıldığında Türkiye’nin reel faiz sunduğunu, bu durumun da TL’yi çekici kıldığını ifade etti. Politikanın politika faizinin ima ettiğinden daha sıkı olduğu mesajını veren Şimşek, bu patikada kalacaklarına emin olduğunu vurguladı.

Şimşek, kur korumalı mevduat enstrümanından çıkmak istediklerini de ekledi. Şimşek, “Kur korumalı mevduat, geçici bir önlemdi. Bu enstrümanı kademeli olarak azaltacağız.” dedi.

Şimşek, kur korumalı mevduatın TL’ye olan talebi artırdığını ancak diğer taraftan da enflasyonu körüklediğini söyledi. Şimşek, “Kur korumalı mevduat, enflasyonun tek sebebi değil ama enflasyonu artıran bir faktör.” dedi.

Şimşek, kur korumalı mevduatı sonlandırdıktan sonra TL’nin değer kazanacağını ve enflasyonun düşeceğini öngördü. Şimşek, “Kur korumalı mevduatı sonlandırdıktan sonra TL’nin değer kazanacağını ve enflasyonun düşeceğini bekliyoruz.” dedi.

Şimşek, kur korumalı mevduatı sonlandırmanın ekonomiye maliyetli olacağını ancak bu maliyetin enflasyonla mücadelenin faydalarına göre daha az olacağını söyledi. Şimşek, “Kur korumalı mevduatı sonlandırmanın ekonomiye maliyeti olacak ama bu maliyet enflasyonla mücadelenin faydalarına göre daha az olacak.” dedi.

Şimşek’in açıklamaları, Türkiye’nin enflasyonu düşürmek için kur korumalı mevduatı sonlandırmaya yönelik kararlılığını gösteriyor. Kur korumalı mevduatın sonlandırılması, Türkiye ekonomisi için önemli bir dönüm noktası olacak.