Ortadoğu Geriliminin Altın Fiyatları Üzerindeki Etkisi ve Ateşkesin Rolü

İsrail ordusunun 13 Haziran’da İran’ın nükleer programını hedef alarak başlattığı saldırılar, Tahran, Tebriz, İsfahan’daki Natanz nükleer tesisi ile Loristan, Kirmanşah, Şiraz, Huzistan, Hemedan ve Kum kentlerini vurarak bölgedeki gerilimi tırmandırdı. İran’ın İsrail’e yönelik misilleme füze atışları ise İsrail’de geniş bir alanda saldırı alarmlarının çalmasına neden oldu. Hatta İran’dan İsrail’e son füze saldırısında hava savunma sistemlerini aşan füzelerden bazıları Tel Aviv ve çevresine isabet etti. Bu gelişmeler, başlangıçta güvenli liman varlığı olan altına olan talebi artırarak ons fiyatını yukarı yönlü baskıladı. 12 Haziran’ı 3 bin 386 dolardan tamamlayan altının ons fiyatı, bu gerilimle birlikte 16 Haziran’da 3 bin 451,4 dolara kadar yükseldi. Analistler, bu süreçten önce ABD’de enflasyonun beklentilerin altında gelmesinin de altının ons fiyatında destekleyici bir rol oynadığına işaret etti.

Ancak, durum hızla değişti. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’den “teslim olmasını” talep etmesi ve İran’a karşı askeri bir saldırı başlatıp başlatmamayı değerlendirdiğini söylemesi, gerilimin doruk noktasına ulaştığını gösterdi. Hafta sonu ABD’nin İran’da bulunan Fordo, Natanz ve İsfahan olmak üzere üç nükleer tesise hava saldırısı düzenlemesi, piyasalarda büyük bir şok etkisi yarattı. Trump, İran’ın kilit nükleer zenginleştirme tesislerinin tamamen yok edildiğini, İran’ın barış yapmak zorunda olduğunu aksi halde sonraki saldırıların çok daha ağır olacağını kesin bir dille ifade etti. Analistler, Orta Doğu’da artan gerilimin başta enerji arzı olmak üzere küresel ekonomik riskleri artırdığını belirterek, bölgeden gelen haber akışının yakından takip edildiğini kesinlikle ifade etti.

Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına taşınmasını sağlayan Hürmüz Boğazı’nın ABD’nin İran’a yönelik hava saldırısının ardından kapatılabileceğine yönelik endişeler tekrar güç kazandı. Dünyada deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık 3’te 1’i Hürmüz Boğazı’ndan geçerken, LNG ticaretinin yüzde 20’si de bu su yolundan sürdürülüyor. Bölgeden sevk edilen petrolün önemli alıcıları ise Asya ülkeleri olarak öne çıkıyor. İran’daki yetkililerin konuya ilişkin açıklamaları yakından takip edilirken, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Üyesi İsmail Kevseri, meclisin, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması gerektiği sonucuna vardığını ancak nihai kararın Milli Güvenlik Yüksek Konseyi uhdesinde olduğunu kesinlikle belirtti. Analistler, 1970’lerdeki petrol krizine benzer bir arz krizinin ortaya çıkmasının küresel ekonomide derin sorunlara yol açabileceğini aktardı.

Öte yandan, İran dün Katar’daki ABD üssü El-Udeyd’e yönelik saldırı düzenlemişti. Ancak, ABD Başkanı Donald Trump’ın sabaha karşı yaptığı paylaşımda İsrail ile İran arasında tam ve eksiksiz ateşkes sağlandığını ve böylelikle savaşın sona ereceğini bildirmesi, piyasalardaki korkuyu hızla yatıştırdı. İsrail hükümeti de İran’da kendisine yönelik tehditleri ortadan kaldırdığını iddia ederek Trump’ın ateşkes önerisini kabul ettiğini kesinlikle duyurdu. Bu ateşkes, altının güvenli liman cazibesini azaltarak fiyatların düşüş eğilimine geçmesine neden oldu.

Fed Politikaları ve Alternatif Varlıkların Etkisi

16 Haziran’dan sonra düşüş eğilimine geçen altının ons fiyatı, İsrail ve İran arasındaki 12 günlük gerilim süreci sonrasında ateşkesin sağlanmasıyla bugün 3 bin 316,18 dolara kadar gerileyerek 11 Haziran’dan bu yana en düşük seviyeyi gördü. Ancak altındaki gerilemenin tek nedeni Ortadoğu’daki ateşkes değildi. Öte yandan, 18 Haziran’daki ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararı toplantısında bankanın politika faizini beklendiği gibi sabit bırakması ve faiz indirimleri için acele etmeyeceğinin sinyalini vermesi altındaki gerilemelerde kesinlikle etkili oldu. Fed’in şahin duruşu, doların güçlenmesine ve tahvil getirilerinin yükselmesine yol açarak altının cazibesini azalttı.

Analistler, özellikle petrol fiyatlarındaki sert yükselişlerin enflasyonist baskıları besleyebileceğini ve bunun da Fed’in faiz indirimlerini ötelemesine neden olabileceğini, bu durumun altına talebi azalttığını kesinlikle kaydetti. Tahvil faizlerindeki yükseliş de altının ons fiyatını olumsuz etkilerken, güvenli liman olarak yatırımcıların dolara yönelmesi altın fiyatlarında düşüş eğilimine sebep oldu. Altın, genellikle enflasyona karşı bir hedge ve ekonomik belirsizlik zamanlarında güvenli bir liman olarak görülür. Ancak Fed’in sıkı para politikası sinyalleri ve doların güçlenmesi, bu rolünü zayıflattı.

Öte yandan değerli metal grubunda gümüş ve platinde sert yükselişler görülürken, yatırımcıların altının ons fiyatının halihazırda yüksek seviyelerde bulunmasından dolayı gümüş ve platine yönelmesi de altına talebi azaltan başka bir faktör olarak ortaya çıktı. Gümüşün ons fiyatı 37,3 dolarla 13 yılın en yüksek seviyesini, platinyum ise 1.352,08 dolarla 11 yılın zirvesini görmüştü. Bu durum, yatırımcıların portföylerini çeşitlendirme arayışında olduklarını ve alternatif değerli metallere yöneldiklerini kesinlikle gösteriyor. Tüm bu faktörler bir araya geldiğinde, altının ons fiyatındaki bu düşüşün, küresel piyasalardaki karmaşık dinamiklerin bir sonucu olduğu açıkça görülüyor.

Ortadoğu’daki Gerilim ve Ekonomik Belirsizlikler

Ortadoğu’da yaşanan siyasi gerilimler ve çatışmalar, yatırımcıların risk iştahını azaltarak küresel piyasalarda belirsizliği artırıyor. Bu durum, yatırımcıların daha güvenli limanlara yönelmesine ve riskli varlık olan hisse senetlerinden uzaklaşmasına neden oluyor.

Dünya genelinde enflasyonla mücadele için uygulanan sıkı para politikaları da ekonomik büyüme endişelerini artırıyor. Resesyon riski, yatırımcıların risk algısını yükselterek borsada satış baskısı oluşturuyor.

ABD İstihdam Verilerinin Etkisi

Bugün açıklanacak olan ABD’deki özel sektör istihdamı verileri, yatırımcıların yakından takip ettiği bir veri. Bu verinin beklentilerin üzerinde gelmesi, Fed’in faiz artırım döngüsünü uzatabileceği endişelerini artırarak küresel piyasalarda risk iştahını azaltabilir.

BIST 100 Endeksi İçin Kritik Seviyeler

Analistler, BIST 100 endeksi için 9.200 ve 9.100 seviyelerinin destek, 9.400 ve 9.500 seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu belirtiyor. Endeksin kısa vadede bu seviyeler arasında dalgalanabileceği öngörülüyor.

Bankacılık ve Holding Sektörlerinde Düşüş

BIST 100 endeksindeki düşüşte en büyük payı bankacılık ve holding sektörleri aldı. Bu sektörlerdeki hisse senetlerinde yaşanan satış baskısı, genel piyasa sentimentini olumsuz etkiledi.

Borsa İstanbul’daki düşüş, küresel piyasalardaki belirsizliğin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Ortadoğu’daki gerilim, ekonomik büyüme endişeleri ve ABD’deki istihdam verileri gibi faktörler, yatırımcıların risk iştahını azaltarak borsada satış baskısı oluşturuyor. Kısa vadede piyasaların bu belirsizlik ortamında dalgalanmaya devam edeceği öngörülüyor.

Brent petrolün varil fiyatı, İsrail-Lübnan arasındaki gerginliklerin alevlenmesiyle birlikte önemli bir yükseliş gösterdi. Bölgedeki siyasi istikrarsızlık ve askeri operasyonlar, petrol arzında potansiyel kesintiler endişesi yaratarak fiyatları yukarı yönlendirdi. Özellikle İsrail’in Lübnan’a yönelik hava saldırıları ve Hizbullah’ın misillemeleri, petrol piyasalarında belirsizliği artırdı.

ABD ve Çin Ekonomilerinin Rolü

Dünyanın en büyük iki ekonomisi olan ABD ve Çin’deki ekonomik gelişmeler de petrol fiyatlarını etkileyen önemli faktörler arasında yer alıyor. ABD’de açıklanacak istihdam verilerinin, Fed’in faiz kararlarına ve dolayısıyla doların değerine etkisi, petrol fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Düşük faiz oranları genellikle doların değerini düşürerek petrol fiyatlarını artırıcı yönde destekliyor.

Öte yandan, Çin’in ekonomik büyüme hedeflerine ulaşmak için uyguladığı teşvik paketleri de petrol talebini artırarak fiyatlara olumlu yansıyor. Özellikle konut sektöründeki canlanma girişimleri, Çin’in petrol tüketimini artıracak ve böylece küresel petrol talebini destekleyecektir.

Teknik Analiz

Teknik analizlere göre, Brent petrol için belirli direnç ve destek seviyeleri bulunmaktadır. Bu seviyeler, yatırımcıların alım satım kararlarını verirken göz önünde bulundurduğu önemli noktalardır. Kısa vadede, Brent petrolün bu seviyeler arasında hareket etmesi bekleniyor.

Brent petrol fiyatlarındaki yükseliş, Ortadoğu’daki jeopolitik risklerin yanı sıra, ABD ve Çin gibi büyük ekonomilerin büyüme beklentilerinden etkilenmektedir. Yatırımcılar, bu gelişmeleri yakından takip ederek petrol piyasalarındaki dalgalanmalardan faydalanabilirler. Ancak, petrol fiyatlarının belirlenmesinde birçok faktörün etkisi olduğunu ve fiyatların kısa sürede değişebileceğini unutmamak önemlidir.

Yüksek Faiz Getirileri

Yüksek faiz oranları, Borsa İstanbul’da toparlanma çabalarını destekleyen en önemli faktörlerden biri. TCMB’nin politika faizi yüzde 20, gösterge tahvil faiz oranı ise yüzde 40 seviyesinde bulunuyor. Bu seviyeler, Türkiye’yi carry trade için cazip bir ülke haline getiriyor.

Ortadoğu’da Durulma

Ortadoğu’da devam eden savaşın yayılması olasılığının zayıflaması, Borsa İstanbul’da toparlanma çabalarını destekleyen bir diğer faktör. İsrail-Hamas savaşının sona ermesi ve bölgedeki gerginliğin azalması, yatırımcıların risk iştahını artırabilir.

İyileşen Cari Denge

Türkiye’nin cari dengesinde yaşanan iyileşme de Borsa İstanbul’da toparlanma çabalarını destekleyebilir. Eylül ayında 1.8 milyar dolar cari fazla veren Türkiye, cari açıktaki azalmayı sürdürebilir. Bu durum, döviz kurlarındaki yükselişin hız kesmesine yardımcı olabilir.

Ekonomi yönetiminin uyguladığı sıkı para politikası, yüksek faiz oranları, Ortadoğu’da durulma ve iyileşen cari denge, Borsa İstanbul’da toparlanma çabalarını desteklemeye devam ediyor. Bu faktörler, Borsa İstanbul’da yükseliş trendinin devamını sağlayabilir.