Brent petrolün varil fiyatı, uluslararası piyasalarda 65,76 dolar seviyesinden işlem görüyor. Dün 65,64 dolara kadar yükselen Brent petrol, günü 65,34 dolar civarında tamamlamıştı. Bugün ise açılışla birlikte hafif bir yükseliş trendi göstererek, saat 09.28 itibarıyla önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,6 oranında artış kaydetti. Aynı dakikalarda, ABD hafif petrolü olarak da bilinen Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 62,44 dolardan alıcı buluyor.

Fiyatlardaki Yükselişin Temel Nedenleri: İran Yaptırımları Küresel Arz Endişesi Yaratıyor

• ABD’nin İran’a Yönelik Yeni Yaptırımları:
  • Petrol fiyatlarındaki bu yukarı yönlü hareketin arkasında yatan temel nedenlerden biri, ABD yönetiminin İran’a yönelik açıkladığı yeni yaptırımlar. Bu yaptırımların, küresel petrol arzında potansiyel bir aksamaya yol açabileceği yönündeki endişeler, piyasalarda belirleyici bir faktör olarak öne çıkıyor.
  • ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yaptığı resmi açıklamaya göre, İran’ın petrol endüstrisiyle doğrudan bağlantılı olduğu tespit edilen Çin merkezli bağımsız “teapot” petrol rafinerisi “Shandong Shengxing Chemical Co. Ltd.” şirketi, yaptırım listesine dahil edildi.
  • Açıklamada, söz konusu Çinli şirketin İran’dan 1 milyar doların üzerinde bir değere denk gelen ham petrol satın aldığı gerekçesiyle bu yaptırım kararının alındığı kesin bir dille ifade edildi.
  • Ayrıca, İran’ın “gölge filosu” olarak adlandırılan ve Çin’e yönelik petrol sevkiyatlarını kolaylaştıran çeşitli şirket ve gemilere de ABD tarafından yaptırım uygulandığı bilgisi paylaşıldı.
  • ABD Başkanı Donald Trump yönetimi döneminde uygulamaya konulan İran’a yönelik maksimum baskı politikasının eksiksiz bir şekilde sürdürüleceği vurgulanan açıklamada, “İran istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerini finanse etmek için petrol geliri elde etmeye çalıştığı sürece, ABD hem İran’ı hem de yaptırımlardan kaçınmasına yardım eden tüm ortaklarını sorumlu tutacaktır.” ifadelerine yer verildi.
• Uzmanların Değerlendirmeleri ve Arz Kesintisi Beklentisi:
  • Sektördeki uzmanlar, Washington yönetiminin İran ile nükleer müzakere süreci devam ederken attığı bu sert adımın, ABD’nin İran üzerindeki ekonomik baskıyı daha da artırma ve ülkenin petrol ihracatını mümkün olduğunca sıfıra indirme stratejisinin bir parçası olabileceğini değerlendiriyor.
  • Ayrıca, bu yaptırım hamlesinin küresel petrol arzında önemli kesintilere yol açabileceği yönündeki yaygın düşünceler, petrol fiyatlarının yukarı yönlü hareketini destekleyen temel bir faktör olarak kabul ediliyor.

Fiyat Artışlarını Sınırlayan Faktör: ABD Stoklarındaki Beklenmedik Artış

• ABD Ham Petrol Stoklarındaki Artış İşareti:
  • Öte yandan, petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan önemli bir faktör de ABD’den gelen stok verileri oldu. Dünyanın en büyük petrol tüketicisi konumunda bulunan ABD’nin ticari ham petrol stoklarında beklenmedik bir artışa işaret eden veriler, ülkedeki petrol talebinin azalabileceği yönünde sinyaller vererek fiyat artışlarını bir miktar frenledi.
  • ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) tarafından açıklanan verilere göre, ülkedeki ticari ham petrol stokları, geçtiğimiz hafta yaklaşık 500 bin varil gibi dikkat çekici bir artışla 442 milyon 900 bin varil seviyesine yükseldi. Piyasa beklentileri ise, stoklarda 1 milyon 680 bin varillik bir düşüş yaşanacağı yönündeydi. Bu beklenmedik artış, talep endişelerini yeniden gündeme taşıdı.

Teknik Analiz: Brent Petrol İçin Kritik Seviyeler

• Direnç ve Destek Noktaları:
  • Brent petrolün fiyat hareketlerini teknik açıdan değerlendiren uzmanlar, yukarı yönlü hareketlerde ilk önemli direnç seviyesinin 68,61 dolar civarında olduğunu belirtiyorlar. Bu seviyenin aşılması durumunda, fiyatların daha da yukarı yönlü ivme kazanabileceği öngörülüyor.
  • Aşağı yönlü olası hareketlerde ise, 59,65 dolar seviyesi önemli bir destek noktası olarak yakından takip ediliyor. Bu seviyenin altına inilmesi durumunda ise, satış baskısının artabileceği ve fiyatların daha da gerileyebileceği değerlendiriliyor.

Brent petrol fiyatları, ABD’nin İran’a yönelik yeni yaptırımlarının küresel arzı olumsuz etkileyeceği yönündeki endişelerle yukarı yönlü bir seyir izlerken, ABD ham petrol stoklarındaki beklenmedik artış ise bu yükselişi sınırlayan önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Piyasalardaki bu hassas denge, petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemde nasıl bir yön izleyeceği konusunda belirsizlik yaratmaya devam ediyor. Yatırımcılar ve piyasa analistleri, jeopolitik gelişmeler ve ekonomik verileri yakından takip ederek olası fiyat hareketlerine karşı hazırlıklı olmaya çalışıyor.

Brent petrolün varil fiyatı, dün 70,95 dolara kadar yükseldikten sonra günü 69,77 dolardan tamamladı. Bugün ise kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,75 artarak 70,29 dolara yükseldi. Aynı saatte Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 67,04 dolardan alıcı buldu. Petrol fiyatlarındaki bu yükseliş, Ukrayna’daki geçici ateşkese ilişkin belirsizlikler ve küresel petrol arzına ilişkin endişelerle tetiklendi.

Ukrayna’daki Ateşkes Belirsizliği ve Rusya-ABD Yaptırımları

• Ateşkes Belirsizliği:
  • Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçici ateşkes konusundaki tekliflere katıldığını belirtmesi, ancak bunun uzun vadeli barışı sağlaması gerektiğini vurgulaması piyasalarda belirsizlik yarattı.
  • Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Putin’in ateşkes teklifini reddetmeye hazırlandığını savunması, kısa vadede barış umutlarını zayıflattı.
  • Bu durum, piyasaya sunulan Rus enerji arzının artacağına dair beklentileri de azalttı.
• ABD Yaptırımları:
  • ABD yönetiminin, İran’ın petrol ihracatına yönelik yaptırımları sıkılaştırması piyasalarda arz endişelerini artırdı.
  • İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad’ın yaptırım listesine alınması ve İran petrolünü taşıyan gemilerin sahibi veya operatörü olan bazı şirketlerin de yaptırım listesine eklenmesi, İran’ın petrol ihracatını zorlaştırıyor.
  • Bu yaptırımlarla İran’ın petrolünü Çin’e ulaştırmak için kullandığı “gölge filo” ve diğer gemiler üzerindeki baskının artırıldığı belirtiliyor.

Talep ve Arz Dengesi ve Teknik Analiz

• Talep Artışında Yavaşlama:
  • Küresel petrol talep artış hızında yavaşlama ve arz fazlası beklentisi, petrol fiyatlarının yükselişini kısıtlıyor.
  • Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol talebi artış öngörüsünü aşağı yönlü revize etti ve piyasalardaki arz fazlalığı olasılığına dikkati çekti.
• Teknik Seviyeler:
  • Brent petrolde teknik olarak 71,91 doların direnç, 67,44 doların ise destek olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Petrol fiyatları, Ukrayna’daki ateşkes belirsizliği ve İran’a yönelik ABD yaptırımlarının arz endişelerini artırmasıyla yükseliyor. Ancak, küresel talep artışındaki yavaşlama ve arz fazlası beklentisi, fiyatların yükselişini sınırlıyor. Önümüzdeki dönemde, jeopolitik gelişmeler ve arz-talep dengesi, petrol fiyatları üzerinde belirleyici olacak.

Brent petrolün varil fiyatı, İsrail-Lübnan arasındaki gerginliklerin alevlenmesiyle birlikte önemli bir yükseliş gösterdi. Bölgedeki siyasi istikrarsızlık ve askeri operasyonlar, petrol arzında potansiyel kesintiler endişesi yaratarak fiyatları yukarı yönlendirdi. Özellikle İsrail’in Lübnan’a yönelik hava saldırıları ve Hizbullah’ın misillemeleri, petrol piyasalarında belirsizliği artırdı.

ABD ve Çin Ekonomilerinin Rolü

Dünyanın en büyük iki ekonomisi olan ABD ve Çin’deki ekonomik gelişmeler de petrol fiyatlarını etkileyen önemli faktörler arasında yer alıyor. ABD’de açıklanacak istihdam verilerinin, Fed’in faiz kararlarına ve dolayısıyla doların değerine etkisi, petrol fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Düşük faiz oranları genellikle doların değerini düşürerek petrol fiyatlarını artırıcı yönde destekliyor.

Öte yandan, Çin’in ekonomik büyüme hedeflerine ulaşmak için uyguladığı teşvik paketleri de petrol talebini artırarak fiyatlara olumlu yansıyor. Özellikle konut sektöründeki canlanma girişimleri, Çin’in petrol tüketimini artıracak ve böylece küresel petrol talebini destekleyecektir.

Teknik Analiz

Teknik analizlere göre, Brent petrol için belirli direnç ve destek seviyeleri bulunmaktadır. Bu seviyeler, yatırımcıların alım satım kararlarını verirken göz önünde bulundurduğu önemli noktalardır. Kısa vadede, Brent petrolün bu seviyeler arasında hareket etmesi bekleniyor.

Brent petrol fiyatlarındaki yükseliş, Ortadoğu’daki jeopolitik risklerin yanı sıra, ABD ve Çin gibi büyük ekonomilerin büyüme beklentilerinden etkilenmektedir. Yatırımcılar, bu gelişmeleri yakından takip ederek petrol piyasalarındaki dalgalanmalardan faydalanabilirler. Ancak, petrol fiyatlarının belirlenmesinde birçok faktörün etkisi olduğunu ve fiyatların kısa sürede değişebileceğini unutmamak önemlidir.

Yatırım Bankalarından Tahminler

JP Morgan, Bank of America, Citigroup, Goldman Sachs ve Morgan Stanley gibi ABD’nin finansal merkezi Wall Street’in önde gelen yatırım bankaları, 2024 yılı için Brent petrolün varil fiyatının 75-90 dolar aralığında olacağını tahmin ediyor.

JP Morgan, ABD’de petrol talebinin dirençli olması, gelişen piyasalarda güçlü talep büyümesi ve Avrupa piyasalarında istikrar beklentilerine dayanarak Brent petrolün varil fiyatının ortalama 83 dolar olacağını öngörüyor.

Goldman Sachs da küresel resesyon riskindeki azalmanın petrol talebini olumlu yönde destekleyeceğini, ABD kaynaklı üretim artışlarının ise petrol fiyatlarındaki yükselişi törpüleyeceğine işaret ediyor.

Brent petrolün, bu yıl 70-90 dolar bandında seyredeceğini tahmin eden Goldman Sachs, fiyatların yıllık bazda 81 dolar ortalamasını yakalayacağını öngörüyor.

Morgan Stanley de küresel petrol arzındaki artışın talepteki yükselişin önüne geçeceği beklentisiyle Brent petrolün bu yılın ilk yarısında varil başına 80 dolar seviyesinde seyredeceğini, yılın ikinci yarısında ise düşüşe geçeceğini tahmin ediyor.

En Yüksek Tahmin BOFA’dan

Petrol fiyatlarına ilişkin en yüksek tahminin sahibi Bank of America, Brent petrolün varil fiyatının bu yıl ortalama 90 dolar civarında olacağını öngörüyor. En düşük tahmine sahip finansal kuruluş Citigroup da ABD’de artan petrol üretimi ile OPEC+ grubunun üretim kesintilerini sürdüreceği beklentisiyle bu yıl Brent petrolün varil başına ortalama 75 dolar olacağını öngörüyor.

Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşundan Tahmin

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise OPEC+ grubunun arz üzerinde kurduğu baskının yılın ilk yarısına kadar petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekleyeceğini belirterek, Brent petrolün varil fiyatını bu yıl için ortalama 80 dolar olarak revize etmişti.

Arz ve Talebin Dengelenmesi Bekleniyor

Hollanda merkezli bağımsız danışmanlık şirketi International Commodity Consulting (ICC) Emtia Danışmanı Robbert Marneffe, bu yıl, OPEC+ grubunun kesinti kararları, ABD’nin faiz indirimlerinde “yumuşak iniş” aşamasına ne zaman başlayacağı ve ülkenin petrol üretiminde yakaladığı ivmeyi devam ettirip ettiremeyeceğinin yatırımcıların odağında olacağını söyledi.

Marneffe, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin’in ekonomisini canlandırmak için teşvik paketleri kullanıp kullanmayacağı ve ülkedeki rafinerilerinin talep artışları ile jeopolitik gelişmelerin de bu başlıklar arasında yer alacağını belirterek, “2024’te petrol fiyatlarının varil başına 73 ile 93 dolar arasında kalacağını, çok geniş bir bantta seyretmeyeceğini düşünüyorum, ancak bu aralıkta sık fiyat dalgalanmalarına şahit olabiliriz.” dedi.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) bu yılın ilk çeyreğinde günlük 1,3 milyon varillik arz fazlası olacağına ilişkin tahminine atıfta bulunan Marneffe, söz konusu miktarın IEA’nın öngördüğü büyüklükte olmayacağını, arz ve talebin çoğunlukla dengede kalacağını vurguladı.

Marneffe, talebin beklenenden çok daha uzun bir süre artmaya devam edeceğine dikkati çekerek, “Birkaç yıl boyunca arz ve talep makasındaki açıklığın oldukça dar olacağına inanıyorum. Petrol akışı ve yatırımları zaten talebin daha yüksek seyrettiği Asya ve Afrika gibi bölgelere doğru kayıyor. Öte yandan Avrupa, enerji dönüşüm çabaları kapsamında petrol ve doğal gazı portföylerinden bu kadar hızlı ve olması gerekenden çok daha erken çıkarmasının bir bedeli olduğunu görebilir.” dedi.

Yatırımcı Beklentileri

ABD merkezli enerji enformasyon şirketi Energy Intelligence Group Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere de çatışmalar, savaşlar veya terör saldırıları gibi jeopolitik gelişmelerin uzun vadeli eğilimler oluşturmadığını ancak fiyatları kısa vadede etkilediğini söyledi.

Raporda, “Petrol fiyatlarının son aylarda önemli ölçüde düşmesinin başlıca nedeni, küresel ekonomik büyümenin yavaşlaması ve bunun sonucunda talebin azalmasıdır.” ifadeleri kullanıldı.

Rapora göre, küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 3,6’dan yüzde 3,3’e düşeceği tahmin ediliyor. Bu düşüşte, ABD’de resesyon riskinin artması, Çin’de ekonomik yavaşlama ve Avrupa’da enerji krizinin etkili olduğu belirtiliyor.

Küresel yakıt tüketiminin bu yıl günde 2,3 milyon varil artarak günde 101,9 milyon varil gibi rekor bir seviyeye yükselme yolunda ilerlediği belirtilen raporda, ham petrol stoklarının Ağustos ayında 102 milyon varillik büyük bir düşüşle 2017’den bu yana en düşük seviyesine gerilediği ve stokların bu çeyrekte keskin bir şekilde azalmasının beklendiği açıklandı.

Rapora göre, ham petrol üretimi, Eylül’de bir önceki aya göre günlük 240 bin artarak 28 milyon 210 bin varile yükseldi. Bu dönemde ham petrol dışındaki diğer konvansiyonel olmayan OPEC üretimi ise günlük 5 milyon 580 bin varil olarak kayıtlara geçti. Böylece, OPEC’in toplam petrol üretimi geçen ay günlük yaklaşık 33 milyon 790 bin varil olarak gerçekleşti.

Uluslararası ham petrol göstergesi Brent petrol fiyatlarının, Suudi Arabistan ve Rusya’nın arzı kısması ve küresel yakıt tüketiminin rekor seviyelere yakın kalması nedeniyle Eylül sonunda varil başına 97 doların üzerinde 10 ayın en yüksek seviyesine yükseldiğini kaydeden UEA, petrol fiyatlarının, faiz oranlarının artmasının ekonomik büyümeyi ve talep büyümesini yavaşlatabileceği endişesi ile o dönemden bu yana yüzde 12 gerilediğini belirtti.

UEA raporunda, petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemde de dalgalı bir seyir izlemesinin muhtemel olduğu kaydedildi. Ajans, “Küresel ekonomideki belirsizlikler devam ettikçe, petrol fiyatlarında oynaklığın devam etmesi muhtemeldir.” ifadeleri kullandı.